پروژه قرن

بدون دیدگاه

يكي از موضوعاتي كه چند ساله در موردش مطالعه مي‌كنم تاريخ تحولات چينه، از اين جهت كه احساس مي‌كنم ما و چيني‌ها وجوه مشترك زيادي داريم.

اجازه بديد يك برش تاريخي بزنم. در ١٩٥٨، مائو زدونگ رهبر حزب کمونیست چین با ارائه طرحی به نام «جهش بزرگ به پیش» در پي تحول و رشد اقتصادي چين بود و پيش بيني مي‌كرد كه ظرف ١٥ سال آينده مي‌تونه اقتصاد زراعت‌محور چين رو به اقتصاد صنعتي متحول كنه.

اما تنها تحولي كه اتفاق افتاد اين بود كه ٢٢ ميليون چيني به خاطر قحطي جون خودشون رو از دست دادن، البته منابع غير رسمي حكايت از مرگ ٥٠ ميليون چيني مي‌كردن.

بعد از مائو چين متحول شد و مدبران منزل، طرحي ديگر انداختند. طرحي بر مبناي واقعيت‌ها، نه تخيلات.

سر مقاله اين هفته اكونوميست در مورد يكي از اين طرح‌ها بود يعني «پروژه عظیم کمربند حمل و‌ نقل بین‌المللی چین» كه از اون به عنوان «جاده ابريشم ٢» ياد شده. موارد زير خلاصه‌اي از سرمقاله اكونوميسته.

شی ‌جین ‌پینگ، رهبر امروز چین، اين ایده رو «پروژه قرن» نامیده. کشورهایی که به پروژه قرن علاقه‌مند هستند اين پروژه رو یک منبع سرمایه ‌گذاری در زیرساخت‌ها بین چین و اروپا از طریق خاورميانه و آفریقا می‌بینن. اما کشورهایی که از چین واهمه دارن اونو یک پروژه گمراه‌‌کننده برای ایجاد یک نظم نوین جهانی مي‌دونن که در اون چین به ابرقدرت برتر جهان تبدیل مي‌شه.

قراره میلیاردها دلار هزینه بشه، کیلومترها جاده ساخته بشه و ظرفیت‌‌های بندری بسیار ایجاد بشه. این پروژه همچون خطیه که مسیر «جاده ابريشم» باستاني رو دنبال مي‌كنه، مسیری که از اوراسیا و دریاهای بین چین و آفریقا عبور می‌كرد. جاده‌ها، مسیرهای ریلی، بنادر و ایستگاه‌های برقی که در کشورهای آسیایی، آفریقایی و اروپایی، در مسیر این پروژه ایجاد می‌شن میلیاردها دلار ارزش دارن.

البته نگرانی‌هایی هم وجود داره. از اين جهت كه این پروژه با تفکرات شی جين پينگ پیوند خورده. حتي رسانه‌های دولت چين اونو «مسیر شی ‌جین ‌پینگ» نامیدن. من ابتداي اين پست از مائو صحبت كردم. يك لحظه «مسيرِ شي جين پينگ» رو با «جهش بزرگ به پيشِ مائو زدونگ» مقايسه كنيد. چه اتفاقي در چين افتاده كه ما امروز شاهد اين تغييرات در نگاهشون هستيم؟

مسير شي جين پينگ بخشي از دیپلماسی «قدرت بزرگ با ویژگی ‌های چینیه» که شی اونو ترویج مي‌كنه. به عبارت «ويژگي هاي چيني» توجه داشتيد؟ مي‌بينيد اونا چطور هويت خودشونو دنبال مي‌كنن؟

بعضي از تحليل‌گران آسیایی و غربی معتقدن که چین تصميم داره در «هژمونی آسیایی» جانشین آمریکا بشه. باز هم به لغت “هژموني آسيايي” فكر كنيد.

چين با وجود قدرت زيادي كه داره اما نمي‌خواد در سطح يك بازيگر بين الملل ظاهر بشه بلكه فعلا آسيا رو نشانه گرفته چون حد و قواره خودشو مي‌دونه و نميخواد با آمريكا اصطكاك زيادي ايجاد كنه در حالي كه اگه چيني‌ها اعتماد به نفس و خودباوري ما رو داشتن به خوشه‌هاي كهكشاني ديگه اعلام جنگ مي‌كردن.

اکونومیست بر این باوره که تعادل بین مضرات و منافع این پروژه به حضور آمریکا در آسیا بستگی داره. بر این اساس، اگر در این پروژه آمریکا مشارکت کنه، جهان مي‌تونه با خطرات اون مقابله کنه و از منافع اون بهره ببره. اما اگر آمريكا مشاركت نكنه، ریسک‌های اون از مزایايي كه داره بیشتر خواهد بود و این بهانه‌‌ای براي ادامه حضور آمريكا در آسيا خواهد بود.

پی‌نوشت: به اين فكر مي‌كنم كه ما به خاطر اصطكاكي كه با قدرت‌هاي بزرگ داريم به فكر بستن تنگه هرمز هستيم و چيني‌ها به دنبال ايجاد راه ابريشم جديد كه مثل كمربندي دور كره زمين كشيده شده.
تفاوت بستن راه و باز كردن راه، تفاوت ايده‌آليسم ايراني‌ها و محاسبه چيني‌هاست. «جهش بزرگ به پيش» يا «پروژه قرن»، مسئله اين است….



دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *